Tüp Bebekte Sperm Kime Ait? Biraz Düşün, Biraz Gül
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım, gündüzleri ofiste çalışıyorum, akşamlarıysa kafamda deli sorularla birlikte blog yazıyorum. Bugün aklıma gelen bir konu var: “Tüp bebekte sperm kime ait?” Evet, evet… böyle bir soru neden aklıma geldi, benden başka kimin aklına gelir ki? Ama ciddi ciddi merak ediyorum, gerçekten sperm “kime ait”? Bu, günümüzde bile hala kafa karıştırıcı bir mesele. Şimdi gelin, hep birlikte bu konuyu biraz mizahi bir şekilde çözmeye çalışalım.
Tüp Bebek Nedir? Sperm Nereden Çıkıyor?
Tüp bebek tedavisi, tabii ki, çocuk sahibi olmak isteyen ama bir şekilde doğrudan yollarla bu işi başaramayan çiftlerin başvurduğu bir yöntem. Basitçe anlatmak gerekirse, kadının yumurtası ile erkeğin spermi laboratuvar ortamında birleştiriliyor ve sonra döllenen yumurta kadının rahmine yerleştiriliyor. Tamam, burada her şey normal. Ancak bir soru var: Tüp bebekte sperm kime ait?
Mesela bir arkadaşım geçenlerde bana dedi ki: “Ya, tüp bebekle çocuk yapınca o çocuk aslında senin mi? Hani, genetik olarak senin değilse bile, ama ‘işlem’ senin yüzünden olmuş ya, onu nasıl düşünüyorsun?” Bu soruyu duyduğumda, biraz kendimi kaybettim. Kafamda bir dünya kurdum, resmen “baba” mı oluyorum, yoksa sadece “katkı sağlıyor muyum?” diye düşündüm. Ya da bu sperm meselesi gerçekten karmaşık mı?
İç Ses: “Evet, Bu Konuyu Derinlemesine Düşünmeli miyim?”
İç sesim devreye giriyor: “Gerçekten bu kadar ciddi misin? Sperm kime ait diye mi kaygılanıyorsun? Ama bir yandan da, bu işin genetik tarafı var, bunu göz ardı edemezsin!”
İşin asıl boyutu şu: Her ne kadar tüp bebekte kullanılan sperm genetik olarak erkekten alınmış olsa da, bazı durumlarda “donör sperm” de kullanılabiliyor. Hani, isterseniz anonim bir bağışçıdan da sperm alabilirsiniz. Burada işler daha da karmaşıklaşıyor. Yani, sperm kime ait sorusunun cevabı gerçekten de “baba” diye adlandırabileceğimiz kişinin kim olduğuna bağlı.
Baba Kim Oluyor? Genetik Baba Mı, Yoksa ‘Katkı Sağlayan’ Baba Mı?
Hadi, şunu netleştirelim: Tüp bebekte sperm kime ait sorusunun cevabı, “genetik baba” mı “biyolojik baba” mı olduğu ile biraz karışıyor. Eğer “genetik baba”dan bahsediyorsak, bu durumda sperm sahibi kişi, çocuk üzerinde genetik hakka sahiptir. Ama, işin duygusal kısmına baktığımızda ise, “baba”lık sadece spermle ilgili değil, bir de bakım, ilgi, fedakârlık gibi faktörler var.
Bir arkadaşım, bu konuda bayağı espri yapmıştı: “Abi, tüp bebekte eğer sperm sana aitse, demek ki çocuk da sana ait! Çocukla ilişkisini her gün test edersin, ‘Bak, göz rengi benziyor!’ diyerek, doğal bir bağ kurabilirsin.”
Ben de bir an için düşünmüştüm: “Gerçekten böyle mi? Sperm bir kişinin mi yoksa bir olayın mı ait?” Ama sonra fark ettim ki, tüp bebekte sperm kime ait sorusu, biraz da etrafındaki insanlara göre değişiyor. Çünkü bazı insanlar sadece biyolojik bağlantı üzerinden bakıyor, bazıları ise daha çok duygusal bağa önem veriyor.
Bir Komik Diyalog: Kim Kimin Babası?
Bir gün konu tüp bebek üzerine sohbet ederken, arkadaşım bana dedi: “Yani, tüp bebekte sperm kime ait sorusuna, ‘Her ikisi de kime ait?’ diye yanıt verirsem, bana karışacak mısınız?” Ben de hemen atıldım:
Ben: “Evet, ama bu ‘her ikisi de’ derken biraz belirsiz kaldı, o yüzden bir açıklama yapman lazım!”
Arkadaşım: “Ya işte, anne de baba da bence hepsi birlikte ait, değil mi?”
Ben: “Tabii, o zaman dünyayı ele geçirebiliriz, kim bilir!”
Sperm Kime Ait: Kültürel ve Ailevi Bakış Açıları
Tüp bebek ve sperm kime ait sorusu, aslında kültürel farklılıklarla da çok alakalı. Türkiye’de, geleneksel anlamda baba, genetik anlamda kimseye ait olmayabilir, ama duygusal olarak tüm sorumluluğu üstlenir. Mesela, birisi tüp bebekle çocuğa sahip olduktan sonra, “Sperm kime ait?” sorusunu sormazsınız, çünkü “baba” olma sorumluluğu her durumda aynı şekilde kalır.
Dünyanın başka köşelerine baktığınızda ise, bu tür genetik bağlar bazen daha karmaşık bir hâl alabiliyor. Hatta bazı ülkelerde, sperm bağışının yasal olarak düzenlendiği, çocukların biyolojik babalarının kim olduğunu öğrenme hakları olduğu durumlar da var. Bu kültürel farklar, insanların “baba”lık kavramına olan bakış açılarını etkiliyor.
Sonuçta Ne Oluyor? Sperm Kime Ait?
Yani sonuç olarak, tüp bebekte sperm kime ait sorusunun cevabı, genetik baba ve duygusal baba kavramları arasındaki farkla şekilleniyor. Eğer basitçe bakacak olursak, sperm, genetik olarak erkeğe ait. Ama, bu işin duygusal, kültürel, hatta bazen hukuki boyutları da var. Sonuçta, bazen de “baba”lık sadece bir genetik mesele olmaktan çıkıyor ve tamamen sevgi, sorumluluk ve emekle ilgili bir durum oluyor.
Şunu unutmamak gerek: Hayatın en önemli soruları bazen en basit sorularda gizlidir. “Tüp bebekte sperm kime ait?” sorusu da işte bu tür bir soru, çünkü cevabı, bir yandan çok net, diğer yandan çok belirsiz. Ama bir şekilde hepimiz bu karmaşık dünyada bir yol buluyoruz. Hadi bakalım, bir sonraki sohbetimizde bu kadar derin konulardan daha fazla bahsederiz. Kim bilir?